Beelden: Links boven door Dieter Daniëls voor VAi I overige beelden door PAF
Vier gesprekscirkels over feministische perspectieven bij de tentoonstelling Unfolding the Archives #9: Feministische Perspectieven 1980–1990 (VAi)
In het voorjaar 2026 organiseerde PAF op uitnodiging van het Vlaams Architectuurinstituut (VAi) een reeks van vier gesprekscirkels bij de tentoonstelling Unfolding the Archives #9: Feministische Perspectieven 1980–1990 in De Singel. De tentoonstelling brengt de netwerken, praktijken en ideeën in beeld van de vrouwen die in de jaren 1980 actief waren rond de studiedag Wonen en woonomgeving vanuit vrouwen bekeken (1984) en de toenmalige Werkgroep Vrouwen en Wonen.
Met de vier gesprekken wilden we de historische lijnen uit de tentoonstelling doortrekken naar het heden. Wat is er veranderd in de voorbije veertig jaar? Welke strijdpunten blijven actueel? En hoe kunnen we de kennis, ervaringen en praktijken van verschillende generaties met elkaar verbinden?
Rond de tafel brachten we ontwerpers, architecten, onderzoekers, activisten en studenten uit verschillende generaties samen, telkens gemodereerd door Evelien Pieters (PAF). Elk gesprek vertrok vanuit een ander thema: vakvrouwschap, publieke ruimte, activisme en vrouwenbewegingen. Samen maakten de gesprekken zichtbaar hoe feministische perspectieven doorwerken in de manier waarop we vandaag ontwerpen, samenwerken en ruimte innemen.
Feministische perspectieven aan tafel: #1 Vakvrouwschap
Hoe positioneren vrouwen zich binnen het architectuurveld? En welke barrières ervaren ze vandaag nog in hun professionele praktijk?
In deze eerste gesprekscirkel gingen vijf generaties ontwerpers met elkaar in gesprek over auteurschap, zichtbaarheid, erkenning en de positie van vrouwen in de architectuurpraktijk. Joke Vermeulen, Inge Vinck, Lauren Dierickx en Zeynep Topçu deelden hun ervaringen met gendergebonden verwachtingen en structurele ongelijkheden, zowel op kantoor als op de werf. Tegelijk verkenden ze alternatieve manieren van werken, waarin samenwerking, kennisdeling, zorg en collectiviteit centraal staan. Ook Lien Baele was uitgenodigd, maar moest zich verontschuldigen. Danie Staut kwam aan het woord via een videofragment.
Sprekers: Joke Vermeulen (Compagnie-O), Inge Vinck (AJDVIV / IVJDVA), Lauren Dierickx (LDSRa) en Zeynep Topçu (BC architects & studies). Lien Baele (BRarchitects) was ook uitgenodigd, maar moest zich verontschuldigen. Danie Staut kwam aan het woord via een videofragment.
Feministische perspectieven aan tafel: #2 Publieke ruimte
Van wie is de publieke ruimte? Wie voelt zich er welkom en wie blijft er onzichtbaar of ervaart er onveiligheid?
Dit gesprek bracht verschillende generaties en perspectieven samen rond de vraag hoe we publieke ruimte inclusiever kunnen maken. Els Huigens, Julie Van Garsse, Bárbara Jarque, Esra Aktan en Lena Verlooy gingen met elkaar in gesprek over historische toetslijsten voor sociale veiligheid, hedendaagse participatieve stadsprojecten en academisch onderzoek. Hoe nemen meisjes en vrouwen de publieke ruimte in? En hoe kunnen onzichtbare netwerken van zorg en ontmoeting buurten mee vormgeven? Ontdek het in dit artikel.
Sprekers: Els Huigens (landschapsarchitect en oprichtster van Fris in het Landschap), Julie Van Garsse (ZIJkant), Bárbara Jarque (Girls Make The City), Esra Aktan en Lena Verlooy (onderzoekers).
Feministische perspectieven aan tafel: #3 Activisme als praktijk
Wat betekent het om activistisch te werken binnen de architectuur- en ontwerppraktijk? Moet activisme altijd zichtbaar en grootschalig zijn, of schuilt de kracht net in kleine, dagelijkse handelingen?
In deze derde gesprekscirkel vertelden Leen De Becker en Sophia Holst over hun uiteenlopende professionele parcours en hun engagement voor maatschappelijke verandering. Hun ervaringen maakten duidelijk dat activisme verschillende vormen kan aannemen: van collectieve actie en buurtwerking tot kritisch onderzoek, kennisdeling en het verbinden van mensen en organisaties. Ook de spanningen tussen professioneel werk, economische afhankelijkheid en maatschappelijk engagement kwamen aan bod. Hoe blijf je kritisch wanneer je afhankelijk bent van opdrachtgevers? En hoe kunnen kleine initiatieven en gesprekken toch een grotere verandering in gang zetten?
Sprekers: Leen De Becker (actief in vrouwenbewegingen en stadsvernieuwing, en mede-initiatiefnemer van de studiedag in 1984) en Sophia Holst (architect en onderzoeker).
Feministische perspectieven aan tafel: #4 Vrouwenbeweging
Welke continuïteiten en verschuivingen zien we in de feministische strijd? En hoe kunnen verschillende generaties elkaar daarin versterken?
Vanuit hun betrokkenheid bij vrouwenbewegingen en feministische initiatieven blikten Gerd Van Limbergen, Bieke Purnelle en Uschi Cop terug op de geschiedenis van het feminisme en de manieren waarop engagement vandaag vorm krijgt. Ze bespraken onder meer de verschuiving van fysieke organisatie en collectieve actie naar online mobilisatie, maar ook de uitdagingen die daarmee gepaard gaan.
Een belangrijke vaststelling was dat de feministische strijd nooit echt is stilgevallen. Hoewel bepaalde verworvenheden soms als vanzelfsprekend werden beschouwd, blijven thema's als reproductieve rechten, gendergerelateerd geweld en sociale ongelijkheid bijzonder actueel.
Sprekers: Gerd Van Limbergen (voormalig lid van Groep Rooie Vrouwen en mede-initiatiefnemer van de studiedag in 1984), Bieke Purnelle (journalist en directeur van RoSa vzw) en Uschi Cop (schrijver, trekker van Hyster-x en betrokken bij de heropleving van de Dolle Mina's in België).
Film: In gesprek met Danie Staut, Leen De Becker, Gerd Van Limbergen en Els Huigens - UTA #9 expo (VAi)
In het kader van de expo Unfolding the Archives #9 Feministische perspectieven 1980-1990 van het Vlaams Architectuurinstituut staan de interviews met architecte Danie Staut, interieurarchitect Leen De Becker, vormingswerkster Gerd Van Limbergen en landschapsarchitect Els Huigens online op het VAi Youtube kanaal. Allen waren zij betrokken bij de studiedag ‘Wonen en woonomgeving vanuit vrouwen bekeken’. Tijdens deze interviews blikken zij terug op hun maatschappelijk engagement en actieve rol in de bredere vrouwenbeweging — ieder op hun eigen en unieke manier.
Beeld: Dieter Daniëls voor VAi
