8. Maintenance

Het Gentse Büro Juliane Greb, in samenwerking met het Duitse Summacumfemmer en ARCH+, maakte het ontwerp voor het Duitse paviljoen op de Internationale Architectuurbiënnale in Venetië 2023. Leidend voor de ontwerpingrepen was het concept ‘maintenance’. “Rather than heroic acts of construction and infrastructural connection, ribboncutting and expressions of rude wealth inscribed into facades rising dizzyingly high, it’s the minor, everyday acts of maintenance, repair and making do that matter”, schrijft Hélène Frichot 41 over het project. Verderop vervolgt ze: “As we look at the broken, exhausted world around us, we are provoked to ask ourselves material questions: Can maintenance constitute a project in its own right, one of world-mending as distinct from world-building? How do we know when to repair, and when not to repair? Our response to such questions affects how we frame our design pedagogies and how we reimagine practice.” 42

Het curatorenteam van het Duitse paviljoen onderschrijft met hun project het feministische concept van ‘reproductieve’ arbeid, alledaagse zorg- en onderhoudstaken als essentiële drager van de samenleving en economie. Het team vertaalt dit naar de architectuurpraktijk door radicaal te kiezen voor architectuur als een ‘caring practice’ 43. Juliane Greb 44 deelt hun inspiratiebron: “Door processen van sociale en materiële zorg in de aandacht te brengen, sluiten we aan bij de feministische praktijk uit de jaren 70, toen onder meer kunstenares Mierle Laderman Ukeles ‘maintenance’ als leidend thema hanteerde in haar installaties.” Ze vervolgt: “Voor wie ontwerp ik? Dat is voor mij een belangrijke vraag. Naast architectuur als dienstverlening wil ik een ecologische en sociale laag toevoegen.”45